Witamy w Boliwii

20140917_w_drodze_do_la_paz-15

Im bardziej pożądany był dany produkt na rynku światowym, tym większe nieszczęście cierpiał przezeń lud Południowej Ameryki, który go wytwarza.

Eduardo Galeano, „Otwarte żyły Ameryki Łacińskiej”

Ostatnia część podróży, ze względu na różne czynniki niestety dość krótka. Szkoda, bo w wielu kwestiach Boliwia to wizytówka całego kontynentu. Na tle innych państw południowoamerykańskich jest krajem, któremu najlepiej udało się zachować swą rdzenną tożsamość. Wiele przeszczepów z Zachodu zostało tu odrzuconych. Doskonałym przykładem jest McDonald’s, który w obu Amerykach, jedynie w Boliwii musiał zwijać interes. Ponad połowę populacji wciąż stanowią autochtoni. Po ulicach kroczą doñas w swoich tradycyjnych strojach. W przerzuconych przez plecy kolorowych kocach taszczą swoje potomstwo i towary na handel. Duże przywiązanie do tradycji widać wśród ludzi młodych.

Podczas, gdy życie w miastach niemal wszędzie wygląda podobnie, tak na wsi jest to już zupełnie inna para kaloszy. W wielu trudno dostępnych miejscach przez ostatnie stulecia w zasadzie niewiele się zmieniło. Podstawą handlu jest wymiana dóbr i usług, pieniądze są jedynie łącznikiem ze światem „zewnętrznym” poza daną społecznością. Wciąż żywy jest kult Pachamama – Matki Ziemi. Ziemia i ludzie stanowią nierozerwalną jedność, to właśnie ziemia rodzi pokarm, który pozwala przeżyć. Siła zwierząt oraz własnych dłoni wciąż są tutaj głównym narzędziem służącym do uprawy roli. W konfrontacji z niegościnnym Altiplano poległo wiele maszyn, nie tylko rolniczych. Na takiej właśnie arenie rozegrały się smutne, charakterystyczne dla całego kontynentu sceny.

Boliwia będąc jednym z najbogatszych pod względem zasobów naturalnych krajów świata, od dawna piastowała smutną rolę najbardziej zubożałego kraju Ameryki Łacińskiej. Wyzysk rozpoczęty został przez hiszpańskich konkwistadorów w XVI wieku i trwał nieprzerwanie przez kolejne stulecia. Srebro pochodzące z Cerro Rico w Potosí napędzało hiszpańskie imperium przez dwa stulecia. W czasach bardziej nam współczesnych Boliwia stała się poligonem działań międzynarodowych instytucji zdominowanych przez Stany Zjednoczone z Bankiem Światowym oraz Międzynarodowym Funduszem Monetarnym na czele. Reformy ekonomiczne będące warunkiem uzyskania pomocy, prowadziły do prywatyzacji zasobów naturalnych oraz krajowych przedsiębiorstw, ograniczenia wydatków na podstawowe potrzeby społeczne, czy podniesienia podatków w celu spłacenia zadłużenia. Ostatecznie wszystko to najbardziej dotyka najbiedniejszych. W 2003 roku w ubóstwie żyło około 65% Boliwijczyków. 41% w skrajnej nędzy, co oznacza, że 1,25 dolara (dzienne minimum potrzebne w tym czasie na zaspokojenie podstawowych potrzeb) było dla nich nieosiągalne. W obliczu korupcji i służalstwa swojego rządu, Boliwijczycy wielokrotnie wychodzili na ulice. Tak było w m.in. w przypadku prywatyzacji i podniesienia cen niezbędnej do życia wody, obniżenia cen gazu transportowanego do Stanów Zjednoczonych przez Chile, czy nałożenia podatków na najbiedniejszych. Krwawe, brutalnie tłumione bunty niemal zawsze prowadziły do pozytywnych zmian. W zderzeniu z siłą ludu poległ m.in. gigant taki jak Bechtel.

Apogeum niezadowolenia było wybranie w 2005 roku Evo Moralesa na prezydenta. Z niemal 54% głosów, lider M.A.S. (Movimiento al Socialismo) został pierwszym rdzennym, pochodzącym z ludu Aymara prezydentem w historii kraju. Wychowany w biedzie, od lat związany z tępionymi przez politykę Stanów Zjednoczonych uprawami koki, stał się symbolem zerwania jarzma polityki neoliberalnej i poprawy życia boliwijskiej biedoty. Wygląda na to, że w ciągu ostatnich lat wiele się zmieniło. Z rozmów wynika, że ludziom faktycznie żyje się lepiej i zmiany to nie tylko suche liczby na papierze. Zdecydowane poparcie Moralesa oraz wybór na drugą i trzecią kadencję (2009 ~64% poparcia, 2014 ~60% poparcia) wydają się potwierdzać wszelkie słupki w statystykach. Trafiłem na końcówkę kampanii wyborczej i muszę przyznać, że mają rozmach. Wiece, które się tutaj organizuje, są przy naszych rodzimych mniej więcej takie, jak gestykulacja nieżyjącego już Hugo Cháveza przy mowie ciała Bronisława Komorowskiego.

Po przekroczeniu granicy, jakby za niewidzialną ścianą zaczyna się zupełnie inny świat. Niesamowity koloryt, zgiełk i pozorny chaos to coś, czego od dawna mi brakowało. Witamy w Boliwii.

  1. Strona:
  2. 1
  3. 2